Stymulacja wielozmys³owa oparta jest na:
- stymulacji wzroku
- stymulacji s³uchu
- stymulacji wêchu
- stymulacji smaku (smak: gorzki, s³odki, s³ony, kwaœny)
- stymulacji równowagi
- stymulacji dotyku (w tym pobudzanie przez odczuwanie ró¿nych temperatur oraz ucisk)
- stymulacji proprioceptywna (czucie g³êbokie, w jakim po³o¿eniu znajduj¹ siê czêœci cia³a)
Metody usprawniania wielozmys³owego
Stymulacjê tak¹ stosuje siê w celu dostarczania bodŸców do oœrodkowego uk³adu nerwowego, pobudzaj¹c przez to jego rozwój. Pobudzanie wielu obszarów w mózgu zwiêksza iloœæ po³¹czeñ neuronalnych, przez co wspomaga pracê ca³ego systemu nerwowego. Stymulacja polisensoryczna zwana bywa równie¿ czasami nauk¹ ¿ycia przez ¿ycie. Polega ona na celowym kszta³towaniu bodŸców w celu wywo³ania zaplanowanych wra¿eñ
i uczuæ. Umo¿liwia poznawanie przez patrzenie, s³uchanie, dotykanie, w¹chanie i smakowanie, co z kolei daje mo¿liwoœæ tworzenia globalnego, wielozmys³owego obrazu danego pojêcia.
Dla ludzi z upoœledzeniem umys³owym proces uczenia siê i nabywania
wszelkich umiejêtnoœci jest niezwykle utrudniony. Dlatego stymulacja wielozmys³owa staje siê metod¹ pomagaj¹ca im w odbiorze wra¿eñ zmys³owych z otaczaj¹cego ich œwiata oraz z ich cia³a. Jest to rodzaj zajêæ edukacyjnych jak i aktywnej formy rehabilitacji.
Opiszê teraz pokrótce formy stymulacji czêsto wykorzystywane w praktyce:
Stymulacja dotykowa:
Do stymulacji dotykowej stosuje siê przedmioty oraz rzeczy pozwalaj¹ce na odczuwanie bodŸców dotykowych, ich ró¿nicowanie oraz uwra¿liwienie zmys³u dotyku. Najczêœciej stosowany jest masa¿ cia³a przy wykorzystaniu takich materia³ów jak: g¹bki, myjki, wata, szczoteczki, gumowe je¿yki, pêdzelki, papiery œcierne, tafle styropianowe itd. Wykorzystuje siê równie¿ pojemniki z materia³em o ró¿norodnej fakturze i strukturze. Mo¿e to byæ groch, makaron, kasze, kisiel, piana mydlana, kamyki, masa solna itp. Materia³y te s³u¿¹ dostarczaniu g³êbokich wra¿eñ pozwalaj¹cych zrozumieæ po³o¿enie poszczególnych czêœci cia³a w stosunku do siebie, akceptacji siebie i swojego cia³a. Stymulacja dotykowa pomaga nawi¹zaæ kontakt z dzieckiem, pobudza go do aktywnoœci. Ponadto wzbogaca doœwiadczenia w sferze dotykowej, niweluje lêk przed czymœ nieznanym jak i zwiêksza sprawnoœæ motoryczn¹ r¹k. Stymulacja wibracyjna ma natomiast na celu wyzwalanie odruchów ocznych, koordynacji pracy obu oczu, podtrzymywanie prawid³owego napiêcia miêœniowego cia³a, odbieranie informacji zwi¹zanych z dzia³aniem si³y grawitacji, orientacjê w po³o¿eniu cia³a w stosunku do powierzchni ziemi. W tej stymulacji wykorzystuje siê min. du¿e pi³ki rehabilitacyjne, krzes³a obrotowe, hamaki, chustê animacyjn¹ itp.
Przyk³adowe dzia³ania:
- dotykanie materia³ów ró¿nej strukturze;
- darcie papieru, robienie papierowych kul;
- przesypywanie piasku, kaszy itp. z jednego naczynia do drugiego;
- przek³adanie ziaren fasoli, rodzynek, migda³ów itp. z jednego naczynia do drugiego;
F. Affolter uwa¿a³, ¿e dotyk jest najwa¿niejszym Ÿród³em informacji. St¹d metoda, która polega na przekazywaniu informacji dotykowej w trakcie wykonywania codziennych czynnoœci. Odbywa siê to poprzez kierowanie rêkami dziecka. W pracy z dzieæmi g³êboko upoœledzonymi zaleca tzw. wychowanie dotykowe. Wiadomoœci o œwiecie zdobywa siê poprzez informacjê czuciow¹. Zaleca³ pracê z materia³ami naturalnymi takimi jak kamienie, piasek, owoce, patyki, szyszki, trawy, ¿o³êdzie itp., dostarczaj¹ ró¿nych doznañ dotykowych, a tak¿e informacji o otaczaj¹cym œwiecie.
- dotykanie materia³ów ró¿nej strukturze;
- darcie papieru, robienie papierowych kul;
- przesypywanie piasku, kaszy itp. z jednego naczynia do drugiego;
- przek³adanie ziaren fasoli, rodzynek, migda³ów itp. z jednego naczynia do drugiego;
F. Affolter uwa¿a³, ¿e dotyk jest najwa¿niejszym Ÿród³em informacji. St¹d metoda, która polega na przekazywaniu informacji dotykowej w trakcie wykonywania codziennych czynnoœci. Odbywa siê to poprzez kierowanie rêkami dziecka. W pracy z dzieæmi g³êboko upoœledzonymi zaleca tzw. wychowanie dotykowe. Wiadomoœci o œwiecie zdobywa siê poprzez informacjê czuciow¹. Zaleca³ pracê z materia³ami naturalnymi takimi jak kamienie, piasek, owoce, patyki, szyszki, trawy, ¿o³êdzie itp., dostarczaj¹ ró¿nych doznañ dotykowych, a tak¿e informacji o otaczaj¹cym œwiecie.
Stymulacja wzrokowa.
W stymulacji wzrokowej wykorzystuje siê tuby, œwiat³owody zmieniaj¹ce kolory, latarki, lampy halogenowe, plansze z ostrymi barwami, szachownice z kontrastowymi kolorami, oraz tablicê œwietln¹.
Materia³y te s³u¿¹ usprawnianiu analizatora wzroku, pozwalaj¹ lokalizowaæ œwiat³o oraz przedmioty a ponadto poznaæ najbli¿sze otoczenie. Æwicz¹ koncentracjê uwagi. Œwiat³o wykorzystuje siê równie¿ do relaksacji dzieci oraz wyciszenia nadpobudliwych psychoruchowo podopiecznych. Celem tych zadañ jest poprawienie percepcji wzrokowej, usprawnianie kontaktu wzrokowego.
Przyk³adowe dzia³ania:
- wodzenie oczami za przesuwaj¹cymi siê przedmiotami, za zapalon¹ latark¹ (pod przykryciem);
- patrzenie na pulsuj¹ce œwiate³ka (np. lampki choinkowe);
- zabawy w ciemno- jasno;
- patrzenie przez tubê na obrazki;
- ³¹czenie obrazków pociêtych na czêœci;
- patrzenie na stopniowo oddalaj¹ce siê przedmioty;
- dobieranie par takich samych obrazków;
- zabawy przed lustrem;
- dobieranie obrazków do przedmiotów itp. Inn¹ metod¹ jest komunikacja alternatywna piktogramami. Piktogramy s¹ systemem znaków obrazkowych s³u¿¹cych do rozwijania komunikacji dla osób niepe³nosprawnych umys³owo i fizycznie oraz dla osób z powa¿nymi problemami w zakresie rozumienia jêzyka i pos³ugiwania siê mow¹ dŸwiêkow¹. Zasad¹ konstrukcji znaków tego systemu jest: czarne t³o i bia³a figura. Ka¿dy ze znaków opisany jest literowo w postaci wyrazu okreœlaj¹cego treœæ znaku. Piktogramy s¹ przeznaczone dla wszystkich osób niemówi¹cych wokalnie w celu u³atwienia im kontaktu i komunikacji z otoczeniem.
- wodzenie oczami za przesuwaj¹cymi siê przedmiotami, za zapalon¹ latark¹ (pod przykryciem);
- patrzenie na pulsuj¹ce œwiate³ka (np. lampki choinkowe);
- zabawy w ciemno- jasno;
- patrzenie przez tubê na obrazki;
- ³¹czenie obrazków pociêtych na czêœci;
- patrzenie na stopniowo oddalaj¹ce siê przedmioty;
- dobieranie par takich samych obrazków;
- zabawy przed lustrem;
- dobieranie obrazków do przedmiotów itp. Inn¹ metod¹ jest komunikacja alternatywna piktogramami. Piktogramy s¹ systemem znaków obrazkowych s³u¿¹cych do rozwijania komunikacji dla osób niepe³nosprawnych umys³owo i fizycznie oraz dla osób z powa¿nymi problemami w zakresie rozumienia jêzyka i pos³ugiwania siê mow¹ dŸwiêkow¹. Zasad¹ konstrukcji znaków tego systemu jest: czarne t³o i bia³a figura. Ka¿dy ze znaków opisany jest literowo w postaci wyrazu okreœlaj¹cego treœæ znaku. Piktogramy s¹ przeznaczone dla wszystkich osób niemówi¹cych wokalnie w celu u³atwienia im kontaktu i komunikacji z otoczeniem.
Stymulacja smakowa i wêchowa.
Stymulacja smakowa i wêchowa polega na podawaniu i rozsmarowywaniu
na d³oni ró¿nych substancji zapachowych, jak olejki eteryczne, kropelki, zio³a, przyprawy. Dziecko spo¿ywa cukierki o ró¿nym smaku np.: miêtowym, lizaki oraz artyku³y spo¿ywcze o przeciwnych smakach np. d¿em-musztarda, ogórek-miód, sól-cukier itp.
Celem stymulacji jest uczenie rozró¿niania ró¿nych zapachów, przyjemnych i nieprzyjemnych oraz Ÿróde³ tych zapachów. Oraz uczenie wra¿liwoœci smakowej.
Stymulacja s³uchowa
Stymulacja s³uchowa wykorzystuje siê œpiew, taniec, zabawy ruchowe i terapeutyczne, instrumenty perkusyjne, które s³u¿¹ lokalizacji dŸwiêku, æwicz¹ koncentracjê uwagi, s³u¿¹ ró¿nicowaniu skali dŸwiêku.
Celem jest usprawnienie kana³u s³uchowego, co spowoduje akceptacjê przez ró¿nych dŸwiêków, które do tej pory wywo³ywa³y niepokój, dra¿liwoœæ, lêk, utrudnia³y interakcje spo³eczne.
Przyk³adowe dzia³ania:
- s³uchanie dŸwiêków: cichych, g³oœnych, bardzo g³oœnych, wysokich, œrednich, niskich (obserwacja reakcji);
- badanie reakcji na szumy, piski, trzaski;
- s³uchanie odg³osów p³yn¹cych z otoczenia (kasety);
- s³uchanie graj¹cych kartek;
- wydawanie dŸwiêków z ró¿nych instrumentów;
- odszukiwanie Ÿród³a ró¿nych dŸwiêków (schowana pozytywka);
- rzucanie na pod³ogê ró¿nych przedmiotów, o ró¿nej strukturze;
- stukanie palcami o stó³, szybê, kartkê, naœladowanie padaj¹cego deszczu itp.
Na bazie usprawniania wielozmys³owego powsta³o równie¿ kilka metod opracowanych pod kontem rehabilitacji. Nale¿¹ do nich min:
- s³uchanie dŸwiêków: cichych, g³oœnych, bardzo g³oœnych, wysokich, œrednich, niskich (obserwacja reakcji);
- badanie reakcji na szumy, piski, trzaski;
- s³uchanie odg³osów p³yn¹cych z otoczenia (kasety);
- s³uchanie graj¹cych kartek;
- wydawanie dŸwiêków z ró¿nych instrumentów;
- odszukiwanie Ÿród³a ró¿nych dŸwiêków (schowana pozytywka);
- rzucanie na pod³ogê ró¿nych przedmiotów, o ró¿nej strukturze;
- stukanie palcami o stó³, szybê, kartkê, naœladowanie padaj¹cego deszczu itp.
Na bazie usprawniania wielozmys³owego powsta³o równie¿ kilka metod opracowanych pod kontem rehabilitacji. Nale¿¹ do nich min:
Metoda Glena Domana
Glen Doman by³ fizjoterapeut¹ i wspó³pracowa³ z T.Fayem (neurochirurgiem lecz¹cym podczas II wojny œwiatowej chorych z urazami g³owy), a po jego œmierci kontynuowa³ jego metodê. Wraz z psychologiem C.Delecato modyfikowa³ sposób usprawniania dzieci w Instytucie Osi¹gania Ludzkich Mo¿liwoœci w Filadelfii.
Metoda Domana jest przeznaczona do pracy z dzieæmi z uszkodzeniem mózgu, czyli z dzieciêcym pora¿eniem mózgowym, z zaburzeniami emocjonalnymi, autystycznymi, z padaczk¹, nadpobudliwymi, atetotycznymi, z zespo³em Downa. Ma na celu wielokierunkowe wp³ywanie na mózg poprzez ró¿nego rodzaju stymulacje. S¹ to:
- Stymulacje rozwoju ruchowego – poprzez uczenie dziecka niepe³nosprawnego samodzielnego poruszania siê.
- Stymulacjê rozwoju fizycznego (uk³adu kr¹¿enia i oddychania) – poprzez stosowanie odpowiedniej diety i programu oddechowego.
- Stymulacjê rozwoju intelektualnego – poprzez intensywn¹, wielozmys³ow¹ stymulacjê i specjalne programy nauczania (szczególnie czytania i liczenia).
- Stymulacjê rozwoju emocjonalno – spo³ecznego – poprzez wyrabianie odpowiedniego podejœcia rodziców i opiekunów dziecka oraz osób wspomagaj¹cych w usprawnianiu.
Program usprawniania oparty jest na tzw. zasadach niechirurgicznego leczenia uszkodzeñ mózgu. Jest on dostosowany dla ka¿dego dziecka indywidualnie w zale¿noœci od jego rozwoju. Program taki przekazuje siê rodzicom, którzy wykonuj¹ zalecenia w domu i zg³aszaj¹ siê na wyznaczone kontrole. W usprawnianiu ruchowym wykorzystuje siê tzw. patterning. Jest to kierowanie koñczynami, tu³owiem i g³ow¹ dziecka, w taki sposób aby doœwiadczy³o ruchu (np. pe³zania), którego samo nie mo¿e wykonaæ. Istniej¹ 2 sposoby wykonywania tego æwiczenia:
- wzorzec homolateralny – kiedy koñczyna górna i dolna po tej samej stronie cia³a poruszaj¹ siê jednoczeœnie, jest przeznaczony dla dzieci, które nie potrafi¹ pe³zaæ lub pe³zaj¹ nieprawid³owo,
- wzorzec heterolateralny (krzy¿owy) – poruszanie koñczynami naprzemienne, dla dzieci, które potrafi¹ pe³zaæ, czworakowaæ lub poruszaæ siê w wy¿szych pozycjach.
Æwiczenia pe³zania wykonywane s¹ przez 3-5 osób. Dziecko, które nie pe³za, jest uczone wyzwalania tego ruchu na pochylni, której k¹t nachylenia jest odpowiednio dostosowany. Pod³o¿e, na którym dziecko wykonuje æwiczenia, ma dostarczaæ jego cia³u ró¿nych bodŸców dotykowych (dlatego stosuje siê np. paski na stole do patterningu). Równoczeœnie stosuje siê wszechstronn¹ stymulacjê zmys³ów (wzroku, s³uchu, dotyku, smaku, powonienia). Najwa¿niejsz¹ rzecz¹ przy patterningu jest rytm. Osoba przek³adaj¹ca g³owê dziecka nadaje rytm ca³emu patterningowi i jest odpowiedzialna za utrzymanie tego rytmu przez ca³¹ sesjê. Nie ma ustalonej szybkoœci. Idealn¹ dla dziecka jest ta, w której jest ono najbardziej zrelaksowane i w której osoby wykonuj¹ce patterning potrafi¹ utrzymaæ sta³y rytm. Do wykonywania patterningu potrzebny jest odpowiednio dobrany stó³ i obity g¹bk¹ i czymœ œliskim. Oprócz biernych patterningów w metodzie tej stosuje siê tak¿e techniki aktywne np.:
- podwieszanie siê dziecka na dr¹¿ku,
- chodzenie z przytrzymaniem siê porêczy lub drabinki umieszczonej nad g³ow¹. Wszystko jest uzale¿nione od sprawnoœci ruchowej danego dziecka. Charakterystycznym elementem dla metody Domana jest tak¿e program oddechowy. Polega on na wykonywaniu æwiczeñ oddechowych oraz na u¿yciu maseczki (8-20 razy dziennie). Daje to korzyœci zarówno krótko, jak i d³ugotrwa³e:
- zwiêksza ukrwienie mózgu, czyli dotlenienie mózgu i ca³ego cia³a,
- u dzieci nastêpuje pog³êbienie oddechu,
- oczyszcza p³uca z zalegañ i œluzowych czopów, co zmniejsza iloœæ infekcji uk³adu oddechowego,
- pomaga zahamowaæ drgawki.
W ten sposób poprawia siê funkcjonowanie centralnego uk³adu nerwowego, co wp³ywa na kondycjê dziecka i jakoœæ wykonywanych czynnoœci. Istniej¹ jednak sytuacje, kiedy maseczkowanie nie mo¿e byæ stosowane:
- zapalenie p³uc lub inne problemy dolnych dróg oddechowych (np. zapalenie oskrzeli, ataki astmy, obrzêk p³uc, niewydolnoœæ serca)
- wysoka gor¹czka,
- ka¿da infekcja górnych dróg oddechowych,
- wymioty,
- ka¿dy stan, w którym u¿ywanie masek, wed³ug lekarza, mog³oby spowodowaæ pogorszenie.
Zak³adanie maseczek wzbudza najwiêcej kontrowersji. Przeciwnicy tej metody twierdz¹, ¿e dziecko jest wtedy przyduszane i mo¿e wyst¹piæ u niego hiperwentylacja. Innymi elementami tej metody s¹ : dieta uboga w cukier i wodê (z po¿ywienia wy³¹cza siê s³odycze i sól, dziecko otrzymuje codziennie nies³odzone soki owocowe, zupy, du¿o owoców i chudego miêsa) oraz wielozmys³owa stymulacja, czyli usprawnianie zmys³ów:
- zmys³u dotyku (ró¿nymi bodŸcami np. ciep³ymi, zimnymi, pocieranie, szczotkowanie itd.),
- zmys³u wzroku (stymulacja b³yskami œwietlnymi, kolorowymi lampkami),
- zmys³u s³uchu (s³uchanie g³osów z kaset – „S³ucham i mówiê”),
- zmys³u smaku i zapachu (podawanie np. soków czy owoców).
W metodzie tej wykorzystuje siê tak¿e program rozwoju intelektualnego. Korzysta siê tu z tzw. bitów informacji, przekazywanych dziecku s³ownie i wizualnie z okreœlon¹ czêstoœci¹, intensywnoœci¹ i czasem ekspozycji. Z ich pomoc¹ koduje siê w mózgu dziecka informacje o otaczaj¹cym go œwiecie. Bity s¹ te¿ pomoc¹ w nauce czytania i liczenia.
- Stymulacje rozwoju ruchowego – poprzez uczenie dziecka niepe³nosprawnego samodzielnego poruszania siê.
- Stymulacjê rozwoju fizycznego (uk³adu kr¹¿enia i oddychania) – poprzez stosowanie odpowiedniej diety i programu oddechowego.
- Stymulacjê rozwoju intelektualnego – poprzez intensywn¹, wielozmys³ow¹ stymulacjê i specjalne programy nauczania (szczególnie czytania i liczenia).
- Stymulacjê rozwoju emocjonalno – spo³ecznego – poprzez wyrabianie odpowiedniego podejœcia rodziców i opiekunów dziecka oraz osób wspomagaj¹cych w usprawnianiu.
Program usprawniania oparty jest na tzw. zasadach niechirurgicznego leczenia uszkodzeñ mózgu. Jest on dostosowany dla ka¿dego dziecka indywidualnie w zale¿noœci od jego rozwoju. Program taki przekazuje siê rodzicom, którzy wykonuj¹ zalecenia w domu i zg³aszaj¹ siê na wyznaczone kontrole. W usprawnianiu ruchowym wykorzystuje siê tzw. patterning. Jest to kierowanie koñczynami, tu³owiem i g³ow¹ dziecka, w taki sposób aby doœwiadczy³o ruchu (np. pe³zania), którego samo nie mo¿e wykonaæ. Istniej¹ 2 sposoby wykonywania tego æwiczenia:
- wzorzec homolateralny – kiedy koñczyna górna i dolna po tej samej stronie cia³a poruszaj¹ siê jednoczeœnie, jest przeznaczony dla dzieci, które nie potrafi¹ pe³zaæ lub pe³zaj¹ nieprawid³owo,
- wzorzec heterolateralny (krzy¿owy) – poruszanie koñczynami naprzemienne, dla dzieci, które potrafi¹ pe³zaæ, czworakowaæ lub poruszaæ siê w wy¿szych pozycjach.
Æwiczenia pe³zania wykonywane s¹ przez 3-5 osób. Dziecko, które nie pe³za, jest uczone wyzwalania tego ruchu na pochylni, której k¹t nachylenia jest odpowiednio dostosowany. Pod³o¿e, na którym dziecko wykonuje æwiczenia, ma dostarczaæ jego cia³u ró¿nych bodŸców dotykowych (dlatego stosuje siê np. paski na stole do patterningu). Równoczeœnie stosuje siê wszechstronn¹ stymulacjê zmys³ów (wzroku, s³uchu, dotyku, smaku, powonienia). Najwa¿niejsz¹ rzecz¹ przy patterningu jest rytm. Osoba przek³adaj¹ca g³owê dziecka nadaje rytm ca³emu patterningowi i jest odpowiedzialna za utrzymanie tego rytmu przez ca³¹ sesjê. Nie ma ustalonej szybkoœci. Idealn¹ dla dziecka jest ta, w której jest ono najbardziej zrelaksowane i w której osoby wykonuj¹ce patterning potrafi¹ utrzymaæ sta³y rytm. Do wykonywania patterningu potrzebny jest odpowiednio dobrany stó³ i obity g¹bk¹ i czymœ œliskim. Oprócz biernych patterningów w metodzie tej stosuje siê tak¿e techniki aktywne np.:
- podwieszanie siê dziecka na dr¹¿ku,
- chodzenie z przytrzymaniem siê porêczy lub drabinki umieszczonej nad g³ow¹. Wszystko jest uzale¿nione od sprawnoœci ruchowej danego dziecka. Charakterystycznym elementem dla metody Domana jest tak¿e program oddechowy. Polega on na wykonywaniu æwiczeñ oddechowych oraz na u¿yciu maseczki (8-20 razy dziennie). Daje to korzyœci zarówno krótko, jak i d³ugotrwa³e:
- zwiêksza ukrwienie mózgu, czyli dotlenienie mózgu i ca³ego cia³a,
- u dzieci nastêpuje pog³êbienie oddechu,
- oczyszcza p³uca z zalegañ i œluzowych czopów, co zmniejsza iloœæ infekcji uk³adu oddechowego,
- pomaga zahamowaæ drgawki.
W ten sposób poprawia siê funkcjonowanie centralnego uk³adu nerwowego, co wp³ywa na kondycjê dziecka i jakoœæ wykonywanych czynnoœci. Istniej¹ jednak sytuacje, kiedy maseczkowanie nie mo¿e byæ stosowane:
- zapalenie p³uc lub inne problemy dolnych dróg oddechowych (np. zapalenie oskrzeli, ataki astmy, obrzêk p³uc, niewydolnoœæ serca)
- wysoka gor¹czka,
- ka¿da infekcja górnych dróg oddechowych,
- wymioty,
- ka¿dy stan, w którym u¿ywanie masek, wed³ug lekarza, mog³oby spowodowaæ pogorszenie.
Zak³adanie maseczek wzbudza najwiêcej kontrowersji. Przeciwnicy tej metody twierdz¹, ¿e dziecko jest wtedy przyduszane i mo¿e wyst¹piæ u niego hiperwentylacja. Innymi elementami tej metody s¹ : dieta uboga w cukier i wodê (z po¿ywienia wy³¹cza siê s³odycze i sól, dziecko otrzymuje codziennie nies³odzone soki owocowe, zupy, du¿o owoców i chudego miêsa) oraz wielozmys³owa stymulacja, czyli usprawnianie zmys³ów:
- zmys³u dotyku (ró¿nymi bodŸcami np. ciep³ymi, zimnymi, pocieranie, szczotkowanie itd.),
- zmys³u wzroku (stymulacja b³yskami œwietlnymi, kolorowymi lampkami),
- zmys³u s³uchu (s³uchanie g³osów z kaset – „S³ucham i mówiê”),
- zmys³u smaku i zapachu (podawanie np. soków czy owoców).
W metodzie tej wykorzystuje siê tak¿e program rozwoju intelektualnego. Korzysta siê tu z tzw. bitów informacji, przekazywanych dziecku s³ownie i wizualnie z okreœlon¹ czêstoœci¹, intensywnoœci¹ i czasem ekspozycji. Z ich pomoc¹ koduje siê w mózgu dziecka informacje o otaczaj¹cym go œwiecie. Bity s¹ te¿ pomoc¹ w nauce czytania i liczenia.
Metoda Weroniki Sherborne
Weronika Sherborne ¿y³a w latach 1922 do 1990. By³a pedagogiem. Wypracowa³a system æwiczeñ ruchowych: Ruch Rozwijaj¹cy (Developmental Movement). W 1990 r. wyda³a podrêcznik „Derelopmental Move-ment for Children” (Ruch Rozwijaj¹cy dla dzieci).
Ruch Rozwijaj¹cy to program nastawiony na rozwijanie takich cech, jak poczucie w³asnej wartoœci i pewnoœci siebie, poczucie bezpieczeñstwa, odpowiedzialnoœæ, wra¿liwoœæ, umiejêtnoœæ nawi¹zywania kontaktów z drug¹ osob¹. Dokonuje siê to przez odpowiednie æwiczenia i zabawy ruchowe. To metoda szczególnie przydatna w pracy z dzieæmi nadpobudliwymi, agresywnymi, lêkliwymi oraz w przypadkach g³êbszych zaburzeñ rozwojowych.
Jest metod¹ niewerbaln¹; poprawia komunikacjê dziecka z otoczeniem, uaktywniaj¹c jêzyk cia³a oraz jêzyk ruchu. Ruch jest podstawowym i naturalnym œrodkiem porozumiewania siê, wychodz¹cym z centrum naszego cia³a, do którego w pierwszym rzêdzie siêgaj¹ dzieci ma³e i osoby z utrudnion¹ komunikacj¹ s³own¹. Podstaw¹ porozumiewania siê jest œwiadomoœæ swojego cia³a .
Kategorie ruchu w metodzie Ruchu Rozwijaj¹cego :
- ruch prowadz¹cy do poznania w³asnego cia³a
- ruch kszta³tuj¹cy zwi¹zek jednostki z otoczeniem fizycznym –ruch wiod¹cy do wytworzenia siê zwi¹zku z drugim cz³owiekiem
- ruch prowadz¹cy do wspó³dzia³ania w grupie
- ruch kreatywny
Dziêki tym æwiczeniom, dzieci ucz¹ siê poznawaæ przestrzeñ i zachowywaæ w niej, czuj¹ siê swobodnie i nie obawiaj¹ siê otoczenia. Staj¹ siê mniej zahamowane i bardziej otwarte na sytuacje problemowe. Metoda ta pozwala dzieciom poznaæ swoje cia³o i uczy kontrolowaæ jego ruchy, u³atwia te¿ nawi¹zywanie kontaktów, uczy empatii.
Wspó³æwicz¹cy musz¹ wykazaæ siê opiekuñczoœci¹, umiejêtnoœci¹ wspó³dzia³ania i reagowania na potrzeby i mo¿liwoœci innych. Dzieci rozwijaj¹ i ucz¹ siê koncentracji oraz kontrolowania swojego zachowania (ró¿nicowanie p³ynnoœci ruchów, æwiczenie si³y oraz delikatnoœci i wra¿liwoœci). Podejmuj¹c jakiekolwiek dzia³anie t¹ metod¹ nale¿y byæ œwiadomym jaki cel zamierza siê osi¹gn¹æ. Podczas organizowania zajêæ nale¿y siê kierowaæ nastêpuj¹cymi zasadami:
- uczestniczenie w zajêciach jest dobrowolne (mo¿esz dziecko zachêcaæ , dodawaæ mu odwagi , ale nie zmuszaæ )
- nawi¹zywanie kontakt z ka¿dym dzieckiem : pamiêtaj o utrzymywaniu kontaktu wzrokowego w dalszym okresie zajêæ , gdy dziecko ju¿ zaadaptuje siê do udzia³u w æwiczeniach ( w pocz¹tkowym okresie kontakt wzrokowy mo¿e byæ zbyt trudny dla dziecka )
- zajêcia powinny byæ dla dziecka przyjemne i dawaæ mo¿liwoœæ prze¿ywania radoœci z aktywnoœci ruchowej , kontaktu z innymi ludŸmi , satysfakcji z pokonywania w³asnych trudnoœci i lêków , z poczucia wiêkszej sprawnoœci fizycznej
- nale¿y braæ udzia³ we wszystkich æwiczeniach
- w czasie zajêæ nale¿y œciœle przestrzegaæ praw dziecka do swobodnej w³asnej decyzji , aby mia³o poczucie kontroli nad sytuacj¹ i autonomii
- nie krytykowaæ dziecka
- unikaæ stwarzania
- zaczynaæ od æwiczeñ prostych stopniowo je utrudniaj¹c
- zmniejszaæ udzia³ swojej inicjatywy na rzecz coraz aktywniejszego udzia³u dziecka w kszta³towaniu programu
- naprzemienne æwiczenia dynamiczne i relaksacyjne
Zajêcia prowadzone t¹ metod¹ daj¹ dobre efekty w stymulacji rozwoju psychicznego i fizycznego wychowanków. Ruch Rozwijaj¹cy Weroniki Sherborne w Polsce jest metod¹ dobrze znan¹ i stosowan¹ w pracy z dzieæmi z ró¿nymi problemami rozwojowymi i potrzebami edukacyjnymi. Nale¿y zaznaczyæ, ¿e terapia z najm³odszymi dzieæmi, zdecydowanie ró¿ni siê od zajêæ z grup¹ dzieci starszych. Ró¿nice te wyra¿aj¹ siê w rodzaju zabaw i wymaganych trudnoœciach, a przede wszystkim widoczne s¹ w tempie i dynamice prowadzenia zajêæ. Edukacja osób g³êbiej upoœledzonych umys³owo w ujêciu Thomasa Felisa Thomas Felix (ur. 1936) jest Hindusem. Pracuje z dzieæmi upoœledzonymi umys³owo i ich rodzinami. Utworzy³ Miêdzynarodowy Instytut ds. Upoœledzonych Umys³owo w USA. Opracowany przez T. Felixa model edukacji i opieki nad osobami upoœledzonymi umys³owo sk³ada siê z nastêpuj¹cych elementów:
- Koncepcji „3C” (comprehension, competency, creativity, tj. rozumienie, kompetencja, kreatywnoœæ) czyli modelu usprawniania i kszta³cenia upoœledzonych umys³owo.
- Programów stymulowania rozwoju poszczególnych funkcji: motorycznych, psychospo³ecznych i poznawczych.
- Pomocy dydaktycznych oraz modelu urz¹dzania pomieszczeñ dydaktycznych.
- Materia³ów testowych do nauki i zabawy.
- Modelu kszta³cenia nauczycieli.
- Programów usprawniania upoœledzonych umys³owo w œrodowisku rodzinnym.
- Modelu wczesnej diagnozy, terapii i interwencji.
T. Felix przyj¹³ za punkt wyjœcia swojego programu fakt, i¿ najbardziej uniwersalnym ze wszystkich zjawisk obecnych w naturze jest istnienie materii w czterech podstawowych kszta³tach: ko³a, kwadratu, prostok¹ta i trójk¹ta. Kolory natomiast s¹ drugim nieod³¹cznym aspektem materii. Kolory i kszta³ty tworz¹ uniwersalny jêzyk natury. Istota koncepcji T. Felixa jest mocno osadzona w podstawowych twierdzeniach psychologicznych, które twierdz¹, i¿ rozwój cz³owieka opiera siê na rozwoju spostrze¿eñ, wielozmys³owym poznawaniu i doœwiadczeniach organizowanych w schematy. Integracja tych wszystkich elementów prowadzi do coraz lepszego rozumienia przez jednostkê otaczaj¹cej rzeczywistoœci. Kierunek rozwoju cz³owieka i jego prawid³owoœci okreœlaj¹ cztery podstawowe zasady:
1. Im wiêcej siê poruszam, tym bardziej wchodzê w interakcje (rozwój motoryczny).
2. Im wiêcej wchodzê w interakcje, tym wiêcej siê komunikujê (rozwój psychospo³eczny).
3. Im wiêcej siê komunikujê, tym wiêcej rozumiem (rozwój jêzykowy).
4. Im wiêcej rozumiem, tym wiêcej osi¹gam w ¿yciu (rozwój poznawczy).
Rozumienie, kompetencja, kreatywnoœæ s¹ umiejêtnoœciami nabywanymi etapowo w ka¿dej z wymienionych dziedzin funkcjonowania. Stymulowane s¹ one na zajêciach edukacyjnych w obrêbie 4 klas – poziomów pracy. Klasy te maj¹ nazwy adekwatne do zadañ w nich realizowanych, tj.:
Klasa I – poznawanie kszta³tów (knowing shapes)
Klasa II – tworzenie kszta³tów (making shapes)
Klasa III – selekcjonowanie kszta³tów (selecting and eliminating shapes)
Klasa IV – ³¹czenie kszta³tów 9combining shapes).
W klasie I stymuluje siê uczniów do wielozmys³owego zaznajamiania siê z podstawowymi kszta³tami, maj¹cymi swe odpowiedniki w naturze. Uczniowie mog¹ pisaæ na piasku, papierze, tablicy. Ruch zaanga¿owany w kreœlenie kszta³tów wspomaga rozwój motoryczny. Interakcje z nauczycielem i innymi dzieæmi wp³ywaj¹ na rozwój psychospo³eczny. W klasie II uczeñ o obni¿onej sprawnoœci umys³owej dostaje do rêki ró¿ne narzêdzia, które pozwalaj¹ kszta³towaæ drewno i inne prefabrykaty. Ma wiele okazji do aktywnoœci ruchowej i tworzenia. Sprzyja to rozwojowi psychospo³ecznemu, wzbogaca s³ownictwo, rozwija funkcje poznawcze. W klasie III uczeñ pog³êbia i utrwala wiedzê i doœwiadczenia zdobyte w dwóch poprzednich klasach oraz wykorzystuje je w praktyce. Motoryka usprawnia siê dziêki zró¿nicowanemu dzia³aniu, podobnie jak funkcje intelektualne – porównywanie kszta³tów, dobieranie, ró¿nicowanie, identyfikowanie. W klasie IV istot¹ dzia³añ jest dokonywanie po³¹czeñ produktów i materia³ów, ró¿nych substancji o odmiennych w³aœciwoœciach. Pracownia w tej klasie powinna byæ wyposa¿ona w sprzêt gospodarstwa domowego i produkty ¿ywnoœciowe. Oprócz zajêæ w omówionych klasach organizowane s¹ jeszcze inne formy aktywnoœci: œpiew i gra na instrumentach muzycznych, taniec, sport i gry zespo³owe. Wed³ug T. Felixa szko³a powinna byæ tak urz¹dzona i zorganizowana, aby mo¿liwe by³o nauczanie przez obserwacjê œrodowiska spo³eczno – przyrodniczego oraz dzia³alnoœæ praktyczn¹ (w gospodarstwie domowym, ogrodzie, w warsztatach us³ugowych). Postêpowanie z uczniem upoœledzonym umys³owo opiera siê w szkole T. Felixa na metodzie 7 kroków. Wykonywanie czynnoœci z³o¿onych jest dla osób upoœledzonych umys³owo bardzo trudne. Konieczne jest wiêc roz³o¿enie tych czynnoœci na pojedyncze i proste akty, które bêd¹ wyraŸne i zrozumia³e. Pozwala to na systematyczne uczenie siê i utrwalanie poprzez wielokrotne powtarzanie czynnoœci.
Metoda siedmiu kroków obejmuje kolejno:
1. identyfikacjê zadania przez ucznia i jego podjêcie
2. doprowadzenie do rozumienia istoty kszta³tu i koloru
3. rozwijanie jêzyka, poznawanie i analiza kszta³tu liter i wyrazów
4. mierzenie i liczenie
5. integrowanie uczenia siê z bezpoœrednimi doœwiadczeniami, co prowadzi do nabywania funkcjonalnych umiejêtnoœci, tj.:
- w zakresie rozwoju motorycznego
- w zakresie komunikacji
- w zakresie rozwoju psychospo³ecznego
- w rozwoju poznawczym
6. usprawnianie i doskonalenie podstawowych umiejêtnoœci ¿ycia codziennego, bycia w grupie i spo³ecznoœci
7. doprowadzenie ucznia do:
- rozumienia – za pomoc¹ polisensorycznej stymulacji,
- kompetencji – anga¿uj¹c wszystkie zmys³y i umiejêtnoœci,
- kreatywnoœci – stymuluj¹c do uczenia siê i rozwoju w codziennym ¿yciu,
- rozumienia i osi¹gania celów ¿yciowych,
- ³¹czenia wszystkich elementów celem uzyskania efektów koñcowych.
- ruch prowadz¹cy do poznania w³asnego cia³a
- ruch kszta³tuj¹cy zwi¹zek jednostki z otoczeniem fizycznym –ruch wiod¹cy do wytworzenia siê zwi¹zku z drugim cz³owiekiem
- ruch prowadz¹cy do wspó³dzia³ania w grupie
- ruch kreatywny
Dziêki tym æwiczeniom, dzieci ucz¹ siê poznawaæ przestrzeñ i zachowywaæ w niej, czuj¹ siê swobodnie i nie obawiaj¹ siê otoczenia. Staj¹ siê mniej zahamowane i bardziej otwarte na sytuacje problemowe. Metoda ta pozwala dzieciom poznaæ swoje cia³o i uczy kontrolowaæ jego ruchy, u³atwia te¿ nawi¹zywanie kontaktów, uczy empatii.
Wspó³æwicz¹cy musz¹ wykazaæ siê opiekuñczoœci¹, umiejêtnoœci¹ wspó³dzia³ania i reagowania na potrzeby i mo¿liwoœci innych. Dzieci rozwijaj¹ i ucz¹ siê koncentracji oraz kontrolowania swojego zachowania (ró¿nicowanie p³ynnoœci ruchów, æwiczenie si³y oraz delikatnoœci i wra¿liwoœci). Podejmuj¹c jakiekolwiek dzia³anie t¹ metod¹ nale¿y byæ œwiadomym jaki cel zamierza siê osi¹gn¹æ. Podczas organizowania zajêæ nale¿y siê kierowaæ nastêpuj¹cymi zasadami:
- uczestniczenie w zajêciach jest dobrowolne (mo¿esz dziecko zachêcaæ , dodawaæ mu odwagi , ale nie zmuszaæ )
- nawi¹zywanie kontakt z ka¿dym dzieckiem : pamiêtaj o utrzymywaniu kontaktu wzrokowego w dalszym okresie zajêæ , gdy dziecko ju¿ zaadaptuje siê do udzia³u w æwiczeniach ( w pocz¹tkowym okresie kontakt wzrokowy mo¿e byæ zbyt trudny dla dziecka )
- zajêcia powinny byæ dla dziecka przyjemne i dawaæ mo¿liwoœæ prze¿ywania radoœci z aktywnoœci ruchowej , kontaktu z innymi ludŸmi , satysfakcji z pokonywania w³asnych trudnoœci i lêków , z poczucia wiêkszej sprawnoœci fizycznej
- nale¿y braæ udzia³ we wszystkich æwiczeniach
- w czasie zajêæ nale¿y œciœle przestrzegaæ praw dziecka do swobodnej w³asnej decyzji , aby mia³o poczucie kontroli nad sytuacj¹ i autonomii
- nie krytykowaæ dziecka
- unikaæ stwarzania
- zaczynaæ od æwiczeñ prostych stopniowo je utrudniaj¹c
- zmniejszaæ udzia³ swojej inicjatywy na rzecz coraz aktywniejszego udzia³u dziecka w kszta³towaniu programu
- naprzemienne æwiczenia dynamiczne i relaksacyjne
Zajêcia prowadzone t¹ metod¹ daj¹ dobre efekty w stymulacji rozwoju psychicznego i fizycznego wychowanków. Ruch Rozwijaj¹cy Weroniki Sherborne w Polsce jest metod¹ dobrze znan¹ i stosowan¹ w pracy z dzieæmi z ró¿nymi problemami rozwojowymi i potrzebami edukacyjnymi. Nale¿y zaznaczyæ, ¿e terapia z najm³odszymi dzieæmi, zdecydowanie ró¿ni siê od zajêæ z grup¹ dzieci starszych. Ró¿nice te wyra¿aj¹ siê w rodzaju zabaw i wymaganych trudnoœciach, a przede wszystkim widoczne s¹ w tempie i dynamice prowadzenia zajêæ. Edukacja osób g³êbiej upoœledzonych umys³owo w ujêciu Thomasa Felisa Thomas Felix (ur. 1936) jest Hindusem. Pracuje z dzieæmi upoœledzonymi umys³owo i ich rodzinami. Utworzy³ Miêdzynarodowy Instytut ds. Upoœledzonych Umys³owo w USA. Opracowany przez T. Felixa model edukacji i opieki nad osobami upoœledzonymi umys³owo sk³ada siê z nastêpuj¹cych elementów:
- Koncepcji „3C” (comprehension, competency, creativity, tj. rozumienie, kompetencja, kreatywnoœæ) czyli modelu usprawniania i kszta³cenia upoœledzonych umys³owo.
- Programów stymulowania rozwoju poszczególnych funkcji: motorycznych, psychospo³ecznych i poznawczych.
- Pomocy dydaktycznych oraz modelu urz¹dzania pomieszczeñ dydaktycznych.
- Materia³ów testowych do nauki i zabawy.
- Modelu kszta³cenia nauczycieli.
- Programów usprawniania upoœledzonych umys³owo w œrodowisku rodzinnym.
- Modelu wczesnej diagnozy, terapii i interwencji.
T. Felix przyj¹³ za punkt wyjœcia swojego programu fakt, i¿ najbardziej uniwersalnym ze wszystkich zjawisk obecnych w naturze jest istnienie materii w czterech podstawowych kszta³tach: ko³a, kwadratu, prostok¹ta i trójk¹ta. Kolory natomiast s¹ drugim nieod³¹cznym aspektem materii. Kolory i kszta³ty tworz¹ uniwersalny jêzyk natury. Istota koncepcji T. Felixa jest mocno osadzona w podstawowych twierdzeniach psychologicznych, które twierdz¹, i¿ rozwój cz³owieka opiera siê na rozwoju spostrze¿eñ, wielozmys³owym poznawaniu i doœwiadczeniach organizowanych w schematy. Integracja tych wszystkich elementów prowadzi do coraz lepszego rozumienia przez jednostkê otaczaj¹cej rzeczywistoœci. Kierunek rozwoju cz³owieka i jego prawid³owoœci okreœlaj¹ cztery podstawowe zasady:
1. Im wiêcej siê poruszam, tym bardziej wchodzê w interakcje (rozwój motoryczny).
2. Im wiêcej wchodzê w interakcje, tym wiêcej siê komunikujê (rozwój psychospo³eczny).
3. Im wiêcej siê komunikujê, tym wiêcej rozumiem (rozwój jêzykowy).
4. Im wiêcej rozumiem, tym wiêcej osi¹gam w ¿yciu (rozwój poznawczy).
Rozumienie, kompetencja, kreatywnoœæ s¹ umiejêtnoœciami nabywanymi etapowo w ka¿dej z wymienionych dziedzin funkcjonowania. Stymulowane s¹ one na zajêciach edukacyjnych w obrêbie 4 klas – poziomów pracy. Klasy te maj¹ nazwy adekwatne do zadañ w nich realizowanych, tj.:
Klasa I – poznawanie kszta³tów (knowing shapes)
Klasa II – tworzenie kszta³tów (making shapes)
Klasa III – selekcjonowanie kszta³tów (selecting and eliminating shapes)
Klasa IV – ³¹czenie kszta³tów 9combining shapes).
W klasie I stymuluje siê uczniów do wielozmys³owego zaznajamiania siê z podstawowymi kszta³tami, maj¹cymi swe odpowiedniki w naturze. Uczniowie mog¹ pisaæ na piasku, papierze, tablicy. Ruch zaanga¿owany w kreœlenie kszta³tów wspomaga rozwój motoryczny. Interakcje z nauczycielem i innymi dzieæmi wp³ywaj¹ na rozwój psychospo³eczny. W klasie II uczeñ o obni¿onej sprawnoœci umys³owej dostaje do rêki ró¿ne narzêdzia, które pozwalaj¹ kszta³towaæ drewno i inne prefabrykaty. Ma wiele okazji do aktywnoœci ruchowej i tworzenia. Sprzyja to rozwojowi psychospo³ecznemu, wzbogaca s³ownictwo, rozwija funkcje poznawcze. W klasie III uczeñ pog³êbia i utrwala wiedzê i doœwiadczenia zdobyte w dwóch poprzednich klasach oraz wykorzystuje je w praktyce. Motoryka usprawnia siê dziêki zró¿nicowanemu dzia³aniu, podobnie jak funkcje intelektualne – porównywanie kszta³tów, dobieranie, ró¿nicowanie, identyfikowanie. W klasie IV istot¹ dzia³añ jest dokonywanie po³¹czeñ produktów i materia³ów, ró¿nych substancji o odmiennych w³aœciwoœciach. Pracownia w tej klasie powinna byæ wyposa¿ona w sprzêt gospodarstwa domowego i produkty ¿ywnoœciowe. Oprócz zajêæ w omówionych klasach organizowane s¹ jeszcze inne formy aktywnoœci: œpiew i gra na instrumentach muzycznych, taniec, sport i gry zespo³owe. Wed³ug T. Felixa szko³a powinna byæ tak urz¹dzona i zorganizowana, aby mo¿liwe by³o nauczanie przez obserwacjê œrodowiska spo³eczno – przyrodniczego oraz dzia³alnoœæ praktyczn¹ (w gospodarstwie domowym, ogrodzie, w warsztatach us³ugowych). Postêpowanie z uczniem upoœledzonym umys³owo opiera siê w szkole T. Felixa na metodzie 7 kroków. Wykonywanie czynnoœci z³o¿onych jest dla osób upoœledzonych umys³owo bardzo trudne. Konieczne jest wiêc roz³o¿enie tych czynnoœci na pojedyncze i proste akty, które bêd¹ wyraŸne i zrozumia³e. Pozwala to na systematyczne uczenie siê i utrwalanie poprzez wielokrotne powtarzanie czynnoœci.
Metoda siedmiu kroków obejmuje kolejno:
1. identyfikacjê zadania przez ucznia i jego podjêcie
2. doprowadzenie do rozumienia istoty kszta³tu i koloru
3. rozwijanie jêzyka, poznawanie i analiza kszta³tu liter i wyrazów
4. mierzenie i liczenie
5. integrowanie uczenia siê z bezpoœrednimi doœwiadczeniami, co prowadzi do nabywania funkcjonalnych umiejêtnoœci, tj.:
- w zakresie rozwoju motorycznego
- w zakresie komunikacji
- w zakresie rozwoju psychospo³ecznego
- w rozwoju poznawczym
6. usprawnianie i doskonalenie podstawowych umiejêtnoœci ¿ycia codziennego, bycia w grupie i spo³ecznoœci
7. doprowadzenie ucznia do:
- rozumienia – za pomoc¹ polisensorycznej stymulacji,
- kompetencji – anga¿uj¹c wszystkie zmys³y i umiejêtnoœci,
- kreatywnoœci – stymuluj¹c do uczenia siê i rozwoju w codziennym ¿yciu,
- rozumienia i osi¹gania celów ¿yciowych,
- ³¹czenia wszystkich elementów celem uzyskania efektów koñcowych.
Rehabilitacja - Terapia manualna i cranio-sacralna
Terapia manualna jest koncepcj¹ badania i leczenia, zajmuj¹c¹ siê odnajdywaniem i leczeniem zaburzeñ funkcjonalnych uk³adu ruchu. Przywraca ona fizjologiczn¹ "grê" pomiêdzy stawami, miêœniami i strukturami nerwowymi, poprzez zastosowanie pasywnych technik mobilizacji, jak równie¿ aktywnych æwiczeñ wykonywanych przez pacjenta w celu wzmocnienia i stabilizacji lub jako wprowadzenie do w³aœciwej mobilizacji.
Zabieg terapii czaszkowo-krzy¿owej polega na pracy na systemie czaszkowo-krzy¿owym i obserwacji, za pomoc¹ dotyku, nieprawid³owoœci napiêæ tkanki, nie tylko w czaszce, krêgos³upie i oponie twardej, ale poœrednio równie¿ w ca³ym ciele, wykorzystuj¹c zjawisko ci¹g³oœci tkanki ³¹cznej i sprzê¿eñ zwrotnych w jej systemie napiêciowym. Podczas tego delikatnego dotyku przywracane s¹ do równowagi nieprawid³owe napiêcia zapisane w szkielecie, miêœniach, stawach i powiêziach.
Rehabilitacja - Chiropraktyka McTimoney-Corley’a
Chiropraktyczna metoda McTimoney-Corley’a oddzia³uje na ca³y narz¹d ruchu. Jej celem jest umo¿liwienie organizmowi przywrócenie dobrego zdrowia poprzez delikatne mobilizacje koœci czaszki, krêgos³upa, miednicy, klatki piersiowej oraz koñczyn górnych i dolnych, a w konsekwencji zapewnienie poprawnego dzia³ania uk³adów: ruchowego, nerwowego i wydzielania wewnêtrznego, steruj¹cych naturaln¹ zdolnoœci¹ organizmu ludzkiego do samoleczenia.
Chiropraktyka McTimoney-Corley’a u¿ywa wy³¹cznie miêkkich mobilizacji manualnych dla usprawnienia i zrównowa¿enia narz¹du ruchu. Jest ona bardzo delikatna, bezpieczna i odprê¿aj¹ca dla chorego.Efektem zabiegu chiropraktycznego McTimoney-Corley’a jest zmniejszenie, b¹dŸ te¿ ust¹pienie dolegliwoœci spowodowanych zaburzeniami równowagi narz¹du ruchu oraz polepszone samopoczucie pacjenta.
Chiropraktyka McTimoney-Corley’a ma nie tylko zastosowanie w usuwaniu dolegliwoœci bólowych narz¹du ruchu, ale zajmuje szczególne miejsce w profilaktyce zdrowotnej w zwi¹zku z jej ca³oœciowym – holistycznym charakterem. Delikatnoœæ chiropraktyki McTimoney-Corley’a ze wzglêdu na zastosowanie wy³¹cznie miêkkich technik pracy na aparacie ruchu jest szczególnie doceniana przez dzieci, które lubi¹ powracaæ na zabiegi chiropraktyczne.
Opracowano na podstawie artyku³u Jolanty Baran w: J. Pilecki (red.) „Usprawnianie, wychowanie i nauczanie osób z g³êbszym upoœledzeniem umys³owym” Wydawnictwo Naukowe AP, Kraków 2000 oraz ksi¹¿ek Jacka Kielina „Rozwój daje radoœæ” GWP 1999 i Ireny Polkowskiej: „ Praca rewalidacyjna z dzieæmi upoœledzonymi umys³owo w szkole ¿ycia. WSiP 1998. Ponadto wykorzystane zosta³y prywatne materia³y i notatki z ró¿nych kursów pracowników Zak³adu Rehabilitacji Kompleksowaj i Promocji Zdrowia „Kama”.
Autork¹ zamieszczanego artyku³u jest mgr Kamila Kurczab.
